تحلیل و طراحی سیستم ها (Systems Analysis and Design)

 

ما در این نوشته تحلیل و طراحی سیستم ها خواهیم دید:

  • سیستم چیست؟

  • هدف یک سیستم چیست؟

  • برای ساخت سیستم جدید باید چکاری انجام داد؟

  • مدل های فرآیندی چیست؟

 

تحلیل و طراحی سیستم ها (Systems Analysis and Design)

 

 

ما در جهانی زندگی میکنیم که پر از سیستم هاست. سیستم هایی که هدف های مختلف و مشخصی دارند. بذارین یکم برگردیم و اصلا ببینیم سیستم یعنی چی؟

سیستم (System) یعنی : مجموعه ای (Set) از اجزاء (element) و رابطه های (relation) بین آنها. – G.Klir , System Theory

این سخن از جناب جی کلیر هستش. اما بازم بیایم و ریز تر به ماجرا نگاه کنیم. مجموعه یعنی چی؟ در واقع مجموعه تعریفی (Definition) نداره، ما هرجور بخوایم مجموعه رو تعریف کنیم خودش تعریفی ازش میشه! (امتحان کنید). در اصل مجموعه توصیف (Description) داره: چندتا چیز دورهم!

خب فهمیدیم مجموعه چیه بریم سمت بعدی.

اجزا: اجزا یا جز یعنی هر چیزی. هر تکه ای یا هر بخشی. 

و بخش اخر رابطه هستش:

رابطه : ارتباط بین اجزا رو میشه گفت.

حالا که اینها رو یاد گرفتیم پس بهتر میتونیم بفهمیم سیستم چی هست. پس سیستم مجموعه ای رابطه ها و اجزا هستش. بیایم مثال بزنیم: درخت میتونه یه مثال خوب باشه از بخش های مختلفی مثل برگ و شاخه و ریشه و …. درست شده که این اجزابا هم ارتباط هایی دارن مثل رسوندن آب ار ریشه به بدنه و برگ ها تا به رشد و بقای درخت کمک کنند.

مثال دیگه میتونه کتاب باشه. کتاب از مجموعه ای برگه ، نوشته ، جمله ، حروف و کلمه تشکیل شده که باهم در ارتباط هستن و جابجایی اونها که همون رابطه بینشون هست باعث خراب شدن رابطشون میشه.مثلا فصل اول رو بذاریم جای فصل دهم. پس کتاب هم یک سیستم هستش.

 

به بیانی دیگر هر چیزی در عالم یک سیستم است

 

سیستم ها هدف های مختلفی دارند. مثلا یک برنامه حسابداری داره کمک میکنه تا حساب هامونو بتونیم درست و حسابی مدیریت کنیم. سیستم مدیریت پرواز ها در فرودگاه ها ، کمک میکنه تا پروازهای فرودگاه رو مدیریت کنیم. سیستم تهویه خونه کمک میکنه هوا جریان داشته باشه و مطبوع باشه. هزاران مثال دیگه میشه زد در این زمینه. اما این هدف ها رو کی تعیین میکنه؟

 

هدف ها توسط چه کسانی تعریف می شوند؟

هر سیستم با توجه به ناظری (Observer) از منظر (perspective) خاصی دیده میشه و این ناظر هست که هدف رو بر اساس منظر خودش تعیین میکنه.مثلا دانشگاه رو در نظر بگیرین. زمان ثبت نام توی دانشگاه ( یا هر جای دیگه) ازتون اطلاعات شخصی مثل نام و نام خانوادگی ، اسم پدر و… پرسیده میشه. اما اسم عمه و خاله و دایی و… پرسیده نمیشه. پس با توجه به هدفی که منظر ناظر دنبال میکنه ازتون سوالاتی پرسیده شده.

 

بیایم یکم نگاهی کنیم به تحلیل و طراحی سیستم ها. هدف ما در این سلسله مقاله ها ساخت سیستم جدیده. این سیستم میتونه به دو شکل باشه :

  1. یا وجود داره و نمونه مشابه داره : که در این صورت ما نمونه سازی میکنیم و سیستم جدیدی خلق میکنیم با امکانات بهتر و یا بیشتر
  2. یا وجود نداره : که در این صورت ما تجسم سازی میکنیم و تخیلی پردازی و سیستم جدید رو بوجود میاریم.

هر دو روش فوق نیازمنده اینه که ما از سیستم فعلی شناخت کافی و کاملی داشته باشیم. این یکی از مشکلات دوستان خوش فکرمونه که فکر میکنن بدون دانش کافی میتونن مخترع باشن.

اما یه سیستم رو چطور میشه شناخت؟

ما دو نوع شناخت داریم:

  1. White box : جعبه ی سفید یعنی شکستن یک سیستم به اجزاء و رابطه ها ( به این میگن تحلیل سیستم- system analysis یا
    system decomposition)
  2. Black box : جعبه ی سیاه یعنی سیستمی که نمیشه بازش کرد.مثل بمب که بازش کنی بازت میکنه ! 😂 یا یک هدیه که اگه بازش کنی خراب میشه. برای شناخت چنین سیستم هایی باید از طریق رفتارهاشون شناختشون. یعنی ورودی بدیم و خروجی بگیریم. (البته در مورد بمب توصیه نمیکنم.)

 

بیایم یه مرور بکنیم:

  • ما اول باید یه ایده داشته باشیم که یا نمونه ای داره یا نداره
  • بعدش باید شناخت از سیستم فعلی داشته باشیم
  • حالا بیایم و سیستم رو بشکنیم به اجزا و رابطه ها
  • طراحی رابطه ها و اجزای سیستم جدید
  • ترکیب اجزا و رابطه های جدید
  • و در اخر میرسیم به سیستم جدید

 

در قسمت بعدی ما در مورد مدل های فرآیند طراحی و تحلیل سیستم باهم صحبت خواهیم کرد:

  • مدل آبشاری
  • مدل پارالل
  • تکرار
  • فرایندی

 

 

۲ thoughts on “تحلیل و طراحی سیستم ها – بخش نخست

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *